Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics

"Een ervaring om nooit te vergeten"

Viola Bennink, student Future Planet Studies

‘Lieve studenten, mag ik jullie een compliment maken?!’ zegt Boris Jansen, de coördinator van het vak Energietransities ’s ochtends vroeg in de bus. ‘Jullie zijn allemaal op tijd! Op naar Duitsland!’ Optimistisch verlaten we het Science Park, op weg naar de bruinkoolgroeve Tagebau Garzweiler in Duitsland.

STOP Rheinbraun?!

We krijgen daar een rondleiding in het gebied rondom de groeve. Het is een spectaculair gapend gat in de grond met allemaal lopende banden en enorme graafmachines erin. Het diepste punt van de groeve ligt op 200 meter. Om op die diepte te kunnen graven, wordt het grondwater constant weggepompt. Planten en dieren in de omgeving krijgen het moeilijker doordat het grondwater kunstmatig verlaagd is. RWE zet daarom waar nodig installaties neer die het grondwater juist verhogen.

Niet alleen de natuur, maar ook de bewoners in de omgeving van de mijn ondervinden op zijn zachts gezegd hinder van de processen die bij het uitgraven komen kijken. Bijna alle dorpen worden verplaatst. Wij bezoeken een te verplaatsen dorp en het enige tot nu toe behouden dorp. Het te verplaatsen dorp is verloederd. Een paar meter achter het laatste huis staat een inmiddels verkleurd bord met de tekst: ‘STOP Rheinbraun! Wir bleiben hier!’ Door het laatste uitroepteken is een vraagteken gekrast. Er is één dorpje na aanvechtingen gespaard gebleven op grond van de grote historische waarde. Ook dat dorp hebben we bezocht.

Niet alleen dorpen worden afgebroken. Er lopen oorspronkelijk twee snelwegen door het gebied. De wegen kunnen naderhand wel weer aangelegd worden, omdat het afgegraven bodemmateriaal nadat de bruinkool er uit is gehaald weer wordt teruggeplaatst.

Elke bodemlaag komt weer zo goed mogelijk op zijn oorspronkelijke plaats, met name de vruchtbare löss. Bij de cultivering van deze gebieden is ruimte voor stukken bos met biodiversiteit, landbouwgrond en aangelegde riviertjes en meertjes. Als Future Planet Studies student doet het me goed om, wandelend door het gecultiveerde bos, te zien dat het aanleggen met zorg gedaan is!

Een ander excursiepunt is De Groote Peel. Dat is eigenlijk net als bij de gecultiveerde bruinkoolgroeve een ontgonnen gebied, maar dan voor turf. Het bezoek aan de Grote Peel zet de activiteiten door RWE in perspectief. Eigenlijk is alle ‘natuur’ in Nederland door de mens aangelegd. Het terughalen van veen wordt in De Peel toegejuicht, terwijl het aanplanten van een gevarieerd bos in Duitsland met argusogen in de gaten wordt gehouden.

Als tegenhanger van het gebruik van fossiele brandstoffen bezoeken we een waterkrachtcentrale in Roermond. Een enthousiaste gepensioneerde Limburger vertelt ons voornamelijk over de vistrappen die zijn aangelegd voor de vismigratie die door de centrale voorheen geblokkeerd werd.

De excursie is er o.a. op gericht om ons een standpunt in te laten nemen op het gebied van energieopwekking. De waterkrachtcentrale die wij hebben bezocht kan relatief weinig stroom opwekken en ik begin te geloven dat we fossiele brandstoffen voorlopig nodig hebben. Met dat gegeven, vind ik dat de RWE in Duitsland zijn best doet om de negatieve gevolgen van energieopwekking uit bruinkool zo klein mogelijk te houden. Het is en blijft een commercieel bedrijf, maar hopelijk met een oprechte visie: zo efficiënt mogelijk en met de minst mogelijke negatieve gevolgen voor mens en milieu energie opwekken, waarnaast er wordt doorgezocht naar efficiënte en betaalbare duurzamere vormen van energieopwekking. Daar wil ik graag in geloven!

Naast de bovengenoemde onderdelen in het dagprogramma is er in de avonduren vrije tijd. Een ideale gelegenheid om je medestudenten beter te leren kennen onder het genot van een drankje. We hebben ons beide avonden ook op de dansvloer gewaagd.

Ik kijk op deze excursie terug als een informatieve en informele inleiding in het vak Energietransities, waarin sociale banden versterkt worden en waarin breed denken over een complex onderwerp de aandacht krijgt. Een waardevolle ervaring dus!

Published by  Institute for Interdisciplinary Studies

10 March 2016